Colofon

Redactie

Het afnemen van interviews, deskresearch en tekstproductie zijn gerealiseerd door Mylène Luisa. Indien anders vermeld heeft zij ook de foto’s gemaakt.

Mylène is in 1960 op Curaçao geboren, studeerde aan de School voor de Journalistiek te Utrecht en heeft zich de laatste 20 jaar toegelegd op het verzamelen van informatie over de (ontstaans-)geschiedenis van de bario’s op Curaçao. Publicaties hierover verschijnen regelmatig in de Amigoe, onder de titel ‘De Bario’s van Curaçao’. Ook schreef zij de originele teksten voor de Natuur- en cultuurgidsen Konosé bo Isla van Stichting Uniek Curaçao. Mylène heeft voorts diverse cursussen tot toeristengids gevolgd.

Vrijwillige ondersteuning van de volgende experts en ‘walking encyclopedia’s’ was verder van vitaal belang voor inhoudelijke correctie en aanvulling van de teksten:

Frensel Mercelina

Frensel is in 1959 geboren te Montaña en bracht zijn jeugd door in deze wijk en in Santa Catharina. Hij was na de bedrijfsschool van de Shell, bij de raffinaderij werkzaam als process operator. Hij bracht van jongs af al veel tijd door in de natuur, verdiepte zich in de fauna en flora en de geschiedenis van Curaçao, waardoor hij vaak gevraagd wordt als gids bij wandel- en bustochten in Curaçao. In zijn vrije tijd schrijft hij graag poëzie en verhalen over de natuur, cultuur en/of geschiedenis van Curaçao.

Frensel is sinds 2011 voorzitter van Uniek Curaçao, een particuliere stichting, onder andere belast met onderhoud van natuurparken en de uitgever van Konosé Bo Isla, een natuur- en cultuurgids over Curaçao.

François van der Hoeven

François is in 1946 in Amsterdam geboren, als baby van negen maanden naar Curaçao gekomen en hier opgegroeid. Hij was aardrijkskundeleraar op Curaçao en trok sinds 2008 samen met Fred Chumaceiro wekelijks de mondi in, speurend naar overblijfselen uit het verleden. Dat werd geleidelijk aan de Werkgroep Archeologie Curaçao. In 2023 moest François om medische redenen hiermee stoppen, de speurtochten werden de laatste drie jaar o.l.v. Carel de Haseth voortgezet in overleg met François.

François is acht jaar lid geweest van de Monumentenraad en 20 jaar secretaris van de Stichting Maritieme Archeologie Curaçao.

André Rancuret

André is in 1950 geboren te Kupang, Indonesië, en sinds 1973 werkzaam als geschiedenisdocent op het Radulphus College op Curaçao. Hij was altijd al geïnteresseerd in de geschiedenis, archeologie en cultuur van het eiland en heeft zich jarenlang hierin verdiept, met als speciaal interessegebied: het verleden van de Caquetio-indianen op Curaçao. André werkt zowel op het gebied van archiefonderzoek als veldwerk onder andere samen met de NAAM, de Stichting Nationaal Archeologisch en Antropologisch Memoriebeheer.

Christel Monsanto

Christel is geboren in Duitsland, heeft kunstgeschiedenis gestudeerd in Frankfurt (Duitsland) en in Leiden. Woont sinds 1981 op Curaçao en heeft zich verdiept in de geschiedenis, cultuur en het leven van Curaçaose kunstenaars. Zij schrijft onder andere in de Archiefvriend, een periodiek van de Stichting Vrienden van het Nationaal Archief, Curaçao (www.archiefvriend.com) en in het sociaal-cultureel tijdschrift Kristòf. Verder geeft ze lezingen over bovengenoemde onderwerpen en ook heel speciaal over genealogie en de stambomen van Curaçaose families.

De grammaticale controle van diverse pagina’s was in handen van Jeroen Heuvel.

Jeroen is in 1957 op Curaçao geboren en is theatermaker en MEd Papiamentu. Hij was docent Papiamentu, vertaalt literatuur en is na zijn pensioen voorzitter van Patruli Literario, het digitaal platform voor liefhebbers van Papiamentstalige, Nederlandse, Engelse en Spaanse literatuur: patruli.org.

Het ontwerp, lay-out en opbouw van de website alsook de Engelse vertaling was in handen van B-Smart: Remco Tevreden

Foto & video

De introductievideo is een productie van Stevan Llewelyn van Seven Media NV, waarin fotomateriaal is verwerkt van Noraly Lovert, Frensel Mercelina, Fred Chumaceiro, Carel de Haseth en Christel Monsanto.

Werkgroep Archeologie Curaçao

Naast de geschreven informatie die als bronmateriaal werd gebruikt, zijn ook de foto’s uit de verslagen van de Werkgroep Archeologie een belangrijk onderdeel van de website Rais di mi Pais. De Werkgroep Archeologie Curaçao, bestaat uit onder andere de vaste kern François van der Hoeven, Fred Chumaceiro, Michèle van Veldhoven, Carel de Haseth en John Dohmen.

Deze informele groep speurneuzen trok bijna wekelijks de mondi in, op zoek naar vooral gebouwde overblijfselen uit het verleden. De meeste hiervan stonden duidelijk aangegeven op de Werbatakaarten*. Maar, mede door combinatie van deze kaarten met de Kadasterkaarten en Googlemaps, ontdekte men ook andere locaties, zoals dammen en putten, die niet op de kaart voorkwamen.

Deze werden dan met behulp van een GPS, op het fragment van een digitale Werbatakaart genoteerd. Daar kun je ook de exact gelopen route van de Werkgroep zien.

Het verschil met de groepen georganiseerde wandelaars op Curaçao is dat deze alleen gebruik maakten van wandelpaden om snel ergens te komen.

De speurtochten van de Werkgroep vonden - tussen 2008 en 2023 - juist meestal plaats in de onverstoorde natuur, waarbij geen kapmessen, maar hooguit een kleine kniptang werd gebruikt bij ondoordringbare obstakels.

Artefacten werden alleen bij hoge uitzondering meegenomen om nader te bestuderen. Ook werd onderweg de flora en fauna gefotografeerd.

Alle bezochte locaties en vondsten werden gedocumenteerd in een verslag (in totaal meer dan 800 stuks!), dat samen met kaarten en foto’s per e-mail werd rondgestuurd aan belangstellenden, waaronder de archeologen van NAAM.

Gegevens uit de natuur werden gedeeld met deskundigen “all over the world”.

*Werbata

In bijna elk hoofdstuk tref je ook delen van de Werbatakaarten aan. Deze kaarten zijn vernoemd naar de Oost-Indische topograaf Johannes Vallentin Dominicus Werbata (1866-1929), in zijn tijd ook bekend onder zijn initialen J.V.D. Hij ontwierp van 1900 tot 1910 de eerste topografische kaarten die een zeer gedetailleerde geografische omschrijving van het eiland Curaçao en de hoofdstad Willemstad aangeven. Nauwkeurig werd bijna ieder gebouw dat rond 1909 op Curaçao te zien was, weergegeven. De kaarten zijn toen opgesteld in opdracht van de Nederlandse koloniale overheid en zijn van onschatbare waarde gebleken voor de archeologie en historisch onderzoek op het eiland.