Santa Helena

De eerste televisie-uitzending ooit op Curaçao, vond plaats vanuit landhuis Santa Helena. Jeannette van Ditzhuijzen schrijft dat deze uitzending in 1952 tot stand kwam dankzij Bos Verschuur, de latere directeur van de Landsradiodienst te Curaçao. Verschuur woonde van 1931 tot 1953 in (de helft) van landhuis Sainte Hélène.

Sainte Hélène.

Het landgoed Sainte Hélène op Curaçao is mogelijk vernoemd naar Flavia Helena (Augusta), beter bekend als Helena van Constantinopel of Sint Helena. Volgens Wikipedia was zij de moeder van de romeinse keizer Constantijn de Grote. Aan de heilige Sint Helena wordt de ontdekking van diverse voor het christendom belangrijke relikwieën toegeschreven. Zo heeft zij, ongeveer 300 jaar na Christus, het heilige kruis waaraan Jezus stierf in Jerusalem gevonden. Ze wordt binnen het oosters orthodoxe en rooms – katholieke christendom als een heilige vereerd.

Namen van heiligen voor vroegere plantages op Curaçao, zoals Santa Barbara, Sint Joris, Santa Catharina, San Juan, San Sebastiaan etc. zijn door Spanjaarden gegeven en waarschijnlijk hoort Santa Helena, wiens naamdag op 18 augustus valt, daar ook bij.

Napoleon.

Sint Helena is ook de naam van een klein, afgelegen vulkaaneiland van 122 vierkante kilometer in het midden van de Atlantische oceaan, zo’n 2000 kilometer ten westen van Angola. Het is waar Napoleon door de geallieerden werd verbannen na zijn nederlaag te Waterloo in 1815. Het eiland werd gekozen vanwege de afgelegen ligging en opdat hij nooit meer zou ontsnappen en meer kwaad in de wereld zou veroorzaken werd hij bovendien bewaakt door 2100 soldaten en een vloot van 10 schepen!

Napoleon spendeerde hier de laatste 6 jaar van zijn leven, voordat hij op 5 mei 1821 overleed en op het eiland werd begraven. Zijn stoffelijke resten zijn in 1840 naar Frankrijk overgebracht.

Santa Helena, Curaçao

Santa Helena, de wijk, op Curaçao grenst in het oosten aan Habaai, in het zuiden aan Zjaro, in het noorden aan Wishi en in het westen aan Seru Pretu.

De bario behoorde van oudsher tot Habaai, is omstreeks 1800 ontstaan en heette eerst Bijgelegen (1882) later Sandrok en daarna officieel Sainte Hélène (1922). Opvallend monument is het landhuis Sainte Hélène aan Weg naar Welgelegen no. 59, in de volksmond bekend als Landhuis Santa Helena. Het werd in een gedicht ook wel omschreven als ‘het lusthof Sint Hélène, tegenover Welgelegen’. Het landhuisje had namelijk een romantische uitstraling met uitgesneden houtsnijwerk–‘gingerbread‘- dat rondom de veranda en de driehoek boven de entree was aangebracht. Veder was ook de naam van het landgoed boven de entree in glas en lood uitgevoerd.

Shon Foochi

Eigenaresse van het landhuis was Henriette Dorothea van Uytrecht. Na haar overlijden in 1908 kwam het huis in handen van haar dochter. Zij droeg dezelfde naam als haar moeder, maar werd in de wandeling Shon Foochi genoemd en was getrouwd met Petrus Pietersz, alias Shon Pé. Het echtpaar woonde in de Frederikstraat in Otrobanda maar bracht het weekend door op het buitenhuis Santa Helena. Tijdens verbouwing en uitbreiding van het huis in de stad woonde het echtpaar een tijdje op Santa Helena.

Splitsing landhuis

Rond 1931 wordt het huis, inclusief de patio aan de achterkant, in tweeën gesplitst en aan twee families verhuurd. Aan de linkerzijde van het huis, waar ook een fruithofje stond kwam de familie Van der Jagt te wonen, aan de rechterzijde woonde de familie Bos Verschuur die later tot directeur van de landsradiodienst werd benoemd. In 1952 realiseerde hij vanuit zijn woonkamer de eerste televisie-uitzending op Curaçao.

Rond 1980 maakte het landhuis deel uit van een erfenis en werd het uit de boedel gekocht door Philip Pietersz.

Santa Helena ontwikkelde zich, evenals vele wijken rondom het Schottegat, vooral na de vestiging van de olieraffinaderij in 1917.Om dichter bij de raffinaderij te wonen ontstonden er kleine woningen in Santa Helena, vooral ook van families uit Bándabou.

Villa Maria

Een geliefd figuur in de wijk was Marie Jozephus Hugenholtz , een chirurg uit Rheden, Nederland, beter bekend als ‘Shon dòkter’ of ‘ Dòkter grandi . Hij was jarenlang één van de weinige chirurgen op Curaçao en woonde in het monumentale pand Villa Maria dat door een hevige brand werd verwoest. Villa Maria stond op de nog altijd grote kale plek, schuin tegenover Panaderia Isa, aan de Weg naar Welgelegen. Daar bevond zich ook een grote tuin met diverse fruitbomen, een groot maisveld en verschillende openbare, putten.

Hugenholtz was een gastronoom, filosoof, sportfanaat en pianist, bezat een uitgebreide collectie muziekplaten en gaf in zijn vrije tijd lessen in boksen, atletiek en gewichtheffen aan jongeren uit de buurt. Ook had hij een garage aan huis waar bewoners gratis hun auto konden laten repareren en een bibliotheek waar buurtbewoners gebruik van mochten maken. Bij Villa Maria waren ook alzheimerpatiënten ondergebracht die bij het uitbreken van de brand, in het sanatorium werden geplaatst en later een onderkomen kregen bij de instelling die nu zijn naam draagt. Hugenholtz heeft ook een fotoboek op zijn naam staan, met de titel ‘Curaçao.’

Circus

Het eerste circus dat ooit Curaçao aandeed stond op dit terrein van de voormalige Villa Maria, maar Santa Helena stond ook bekend om lokale, populaire circusevenementen die door Benjamin Wefer, beter bekend als de atleet en komiek Shon Bènchi, werden georganiseerd. Daarbij waren er ook optredens van muzikale groeperingen en de evenementen werden door mensen van heinde en verre bezocht.

Het kerkhof van Bijgelegen

Aan de oostelijke voet van de Seru Pretu, bij Santa Helena lag een vrij groot kerkhof, dat helaas door de ligging op de helling en regenval verdwenen is. Volgens bewoners van het nabijgelegen Zjaro liggen op het kerkhofje zusters die niet op de gebruikelijke begraafplaatsen voor geestelijken, maar liever daar, waar ze hun hele leven hadden gewerkt, begraven wilden worden. De laatste jaren lagen er nog drie oude cilindergraven: één van een priester en twee van de zusters Sabelita en Simeon. Van deze drie graven zijn alleen de laatste twee nog over. Beide met de (spiegelbeeldige) letters SBI en een geometrisch symbool waarvan de betekenis onbekend is.

De graven dateren vermoedelijk uit de 18de eeuw en zijn zeker ouder dan 1820: toen werd het verplicht gesteld om overledenen te begraven op de officiële kerkhoven en mocht alleen bij uitzondering nog begraven worden op privékerkhoven.