Veeris

Veeris

De Drie Gebroeders zijn, van oost naar west, Seru Pretu oftewel Zwarte Berg dat bij Wishi ligt, de Veerisberg op de voormalige plantage Veeris en de Jack Evertzberg op Klein Piscadera. De twee laatstgenoemde heuvels liggen direct aan de Piscaderabaai.

De Veerisberg (131m), ligt aan de oostelijke zijde van het binnenwater van Piscadera en is vernoemd naar de vroegere eigenaar Abraham Veeris. Zelf noemde hij zijn plantage De Drie Gebroeders en deze werd gedurende de 19e eeuw uitgebreid met de omliggende plantages Westerveld en De Eendracht. Maar zoals gewoonlijk op Curaçao verdween de naam De Drie Gebroeders uit de volksmond en bleef de alias ‘Veeris’ verbonden met het landgoed dat ook wel Veeres, Vers of Union werd genoemd.

Eskildsen

Veeris had een oppervlakte van 108 hectare en bezat een vrij grote veestapel, in 1888 bestaande uit 250 stuks. Eigenaar vanaf 1882 was de district meester van het 4e en 5e district J.P. Eskildsen, hoofdcommies bij financiën en een markante en progressieve persoonlijkheid, die het opnam voor de arme bevolking. In 1885 kwam hij in aanvaring met ruim 50 plantage-eigenaren, die in verzet gingen tegen zijn advies om openbare weidegronden aan arme landbouwers te verhuren. Volgens de plantage-eigenaren zou dit hun weiderechten schenden en zouden arbeidskrachten van de plantages wegtrekken. Ook vreesden zij toename van veediefstal op hun plantages. Eskildsen weersprak dit en zei dat de arme boeren juist vreedzame, fatsoenlijke en werkzame lieden waren.

Nadat de gouverneur hiervoor speciaal toestemming had gegeven, lukte het Eskildsen wel om in 1886 op Westpunt regelmatig percelen af te geven voor landbouw of woningbouw.

Eskildsen meende verder dat de westelijk gelegen plantages wel degelijk winstgevende veebedrijven konden zijn, als de eigenaars die in de stad woonden, niet op grote voet leefden. In 1888 stelde hij zijn eigen plantage Veeris als voorbeeld van een rendabel veebedrijf en publiceerde hij zijn administratie waaruit onder andere bleek dat hij de arbeidslasten laag hield door onder andere jonge slaafgemaakten, gebrekkigen en oudere werkkrachten als veehoeders in te zetten.

Proefaanplanten

Verder was er rond 1900 ook sprake van een bescheiden sisalcultuur op onder andere Veeris, waarvoor vezelagaven uit Suriname en Trinidad werden geïmporteerd. Ook werden er   rubberbomen geplant maar beide proefculturen leverden niet veel resultaat op.

Wat wel veelbelovende resultaten leverde, maar geen gevolg kreeg was een experiment in 1908 waarbij 6 maïssoorten werden uitgezaaid. Door bemesting en bewerking van de grond bleek toen dat men een grotere opbrengst kon verkrijgen.

Verder werd te Veeris koeienmest verzameld, houtskool gebrand, was er een groentetuin en nogal wat vee, waaronder ook kleinvee als geiten, kippen, kalkoenen en duiven.

Fosfaat

Bij De Drie Gebroeders zou volgens theoretische beschouwingen fosfaat moeten liggen. In 1951 deed een geograaf wel onderzoek op Veeris, maar ontginning bleek niet rendabel, evenmin als bij het nabijgelegen Seru di Parasasa, de heuvel tussen Zjaro en Laman di Zaquitó.

Rond 1960 werd de wijk Veeris in tweeën gesplitst door de aanleg van een hoofdweg vanaf Otrobanda richting vliegveld en Bandabou. Veeris wordt tegenwoordig ontwikkeld als  industrieel/commercieel gebied. Het landhuis, waarschijnlijk eind 19de eeuw gebouwd, wordt samen met een mangasina ( voormalig  magazijn), een bijgebouw en veekoralen te koop aangeboden.

Basinto,Hamber en Mina Scharbaai

Basinto bij Veeris, zo genoemd naar de eerste eigenaar Baas Jacintho en Hamber, verbastering van Baas Hamer (1879) zijn wijken die dicht bij Veeris liggen. In het noordwesten van Hamber lag onder een tamarindeboom het graf van Nana, eens een bekende persoonlijkheid, naar wie de streek en grote rooi ten oosten van de Savaan zijn vernoemd.

Wilhelmina Scharbaay was rond 1880 een andere bekende persoonlijkheid in de omgeving.  Zij bezat het landgoed ten oosten van Veeris dat ook bekend stond als Buena Esperanza. Ter oriëntatie: Mina Scharbaai ligt ten noorden van de huidige winkelcentrum Sambil.

(zie ook Mina Scharbaai)

Met dank aan en François van der Hoeven, Christel Monsanto en At Home Real Estate

Bronnen:

  • Renkema: Het Curaçaosch plantagebedrijf in de 19 e eeuw;
  • van Soest -Olie als water;
  • Ministerie SOAW: Buurtprofiel Veeris;
  • P.Brenneker: Sambunbu,diverse edities