Zakitó (inclusief Parasasa)
Vanuit het hooggelegen Zjaro, dat eigenlijk het midden terras is van het Rif, heb je het mooiste uitzicht op het gehele Rifgebied tot en met Zakitó.
De voormalige kunuku Zakitó ligt ten zuiden van Plantersrust en heette officieel ‘Inzicht’ maar is vernoemd naar de toenmalige landeigenaar: Het Historisch Archief meldt op haar website dat hij Isaak Chapman heette, in de wandeling “Zaqui” of “Zaquitó” genoemd. De overheid kocht in 1880 dit terrein om hier een leprozen annex krankzinnigengesticht in te richten, nadat het voormalige onderkomen te Rif, het Lazarushuis, door een orkaan was verwoest. Het nieuwe gebouw werd in 1882 in gebruik genomen en uiteindelijk bleef de naam Zakitó verbonden aan de voormalige leprozeninstelling. Het is gelegen ten westen van het huidige hoofdkantoor van het dagblad Extra aan de Helmin Magno Wiels Boulevard.
Lazarusziekte
Lepra, melaatsheid oftewel Lazarusziekte was in de oudheid al bekend. Symptomen zijn o.a. vlekken op de huid, verdikkingen onder de huid en gezwellen en zweren op het gezicht. De ziekte kan leiden tot ernstige misvormingen van o.a. de ledematen en het gezicht en was besmettelijk, reden waarom de patiënten werden afgezonderd.
De naam Lazarus bleef voortbestaan in Lazareno, een oude naam voor de woonwijk ten westen van het Zakitó.
Zakitó
Het leprozengesticht te Zakitó was een ruim, luchtig en vrij doelmatig ingericht gebouwencomplex dat in 1936 werd gemoderniseerd. Onder andere kreeg toen elk patiënt een eigen kamer met badkamer en toilet, een indeling dat nu nog duidelijk te zien is.
In 1945 bereikte Zakitó, met 35 patiënten, het grootste aantal leprozen. Er waren toen zes verplegende Zusters uit Breda.
GGD
Met de vooruitgang in de medische wereld kon lepra sneller en effectief worden behandeld. Op 9 november 1966 werd Zakitó dan ook opgeheven als inrichting met de viering van een heilige mis in het kapelletje dat in het complex is gebouwd.
Alleen de graven van leprapatiënten op het terrein herinneren nog aan het verleden van Zakitó. Het hoofdkantoor van de Geneeskundige en Gezondheidsdienst, de GGD, was daarna jarenlang in het complex gevestigd.
Aan de overkant van het complex ligt het binnenwater oftewel de Laguna di Zakitó, waar aan de oevers nu een groot toeristisch complex, bestaande uit zes woontorens wordt gebouwd.
Volgens John de Pool gold vroeger de lagune en de omgeving daaromheen als een populaire romantische trekpleister. Verliefde paartjes wandelden hier op de weg naar Plantersrust of voeren bij volle maan in gondels over het binnenwater, vaak begeleid met muziek.
De lagune loopt vanaf de KAE-water en elektriciteitscentrale tot het strand te Parasasa bij de World Trade Center.
Parasasa
De voormalige plantage Parasasa is een streek ten zuiden van Seru Pretu. Seru di Parasasa is de heuvelhelling tussen Zjaro enerzijds en de lagune van Zakitó en de zee anderzijds. Parasasa is rond 1850 door de overheid – lees gouverneur baron van Raders- aangekocht met de bijbehorende Saliña di Parasasa, alias de ‘Baki di Salu’. Bewoners van Zjaro verzamelden hier vroeger zout voor huishoudelijk gebruik en ook werden er kleren gewassen. Deze zoutpannen liggen in het zuiden van de lagune, tussen het einde van de loopstrip en het strand van Parasasa. Ze waren lange tijd door de mangrovebegroeiing niet meer zichtbaar maar zijn nu geheel verdwenen door de bouw van de toeristische woontorens te Zakitó.
USS Erie
Gedurende de Tweede Wereldoorlog, op 12 november 1942 om precies te zijn, vond een tragedie plaats ten oosten van de Parasasa Beach. Daar werd net voor de kust het Amerikaanse oorlogschip USS Erie getorpedeerd door een Duitse onderzeeboot. Zeven bemanningsleden overleefden de ramp niet, elf raakten zwaargewond en de materiële schade was enorm.
Omdat het uiteindelijk in ondiep water was beland, zonk het schip niet en bleef het nog dagenlang branden. Het werd daarna naar het Schottegat versleept, waarna het op 5 december 1942 tot zinken werd gebracht.
Bronnen:
- de Pool: Del Curaçao que se va
- Nationaal Archief Curaçao.: Het leprozengesticht te Zaquitó.
- National Archaeological Anthropological Memory Management (NAAM Foundation), Curaçao: Bureauonderzoek Zakitó area tbv CTB, April 2022
Met dank aan André Rancuret, Arnout Stratingh, Carel de Haseth. François van der Hoeven, Christel Monsanto, Frensel Mercelina, CTB en het Centraal Historisch Archief.
